Πρόληψη είναι το σύνολο των ενεργειών ή πράξεων που μπορεί να κάνει κανείς για να εκμηδενίσει ή να μειώσει τις πιθανότητες να νοσήσει από συγκεκριμένη νόσο. Για παράδειγμα πρόληψη για την αρτηριοσκλήρυνση είναι η αποφυγή των λιπαρών, η διατήρηση της χοληστερίνης σε χαμηλό επίπεδο.
Πρόληψη για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι η διακοπή του καπνίσματος.
Δυστυχώς για τον καρκίνο του μαστού, τέτοιου είδους πρόληψη δεν έχει βρεθεί ακόμα. Στο πρόβλημα λοιπόν του καρκίνου του μαστού η πρόληψη ισοδυναμεί με την έγκαιρη διάγνωση. Ο στόχος δηλαδή είναι να βρεθεί η νόσος πριν παρουσιαστούν τα συμπτώματα, γιατί τότε η βλάβη περιορίζεται μέσα στον μαστό και μπορεί να θεραπευτεί αποτελεσματικότερα.
Γυναίκες που κινδυνεύουν περισσότερο από τον ΚΜ είναι: όσες είναι μεγαλύτερες των 45 ετών, όσες είχαν έναρξη περιόδου σε ηλικία μικρότερη των 11 ετών και καθυστερημένη εμμηνόπαυση ( > 55 ετών)., οι άτεκνες γυναίκες και οι γυναίκες με 1η κύηση σε ηλικία > 35 ετών. Οι γυναίκες που έχουν θετικό οικογενειακό ιστορικό, δηλ. γυναίκες με συγγενή α’ βαθμού (μητέρα, αδελφή) που είχε καρκίνο μαστού ή έχουν επιβαρυμένο ατομικό ιστορικό (ακτινοβολία, προηγούμενες βιοψίες με ύποπτες ή κακοήθεις βλάβες). Μέχρι σήμερα δεν είναι δυνατή η αποτροπή της εμφάνισης του καρκίνου μαστού.
Πρέπει όλες οι γυναίκες να κάνουν όλες τις απαραίτητες ενέργειες ώστε να βοηθηθούν και να βοηθήσουν τους γιατρούς, να διαγνώσουν την πιθανή ύπαρξη καρκίνου του μαστού, πριν αυτός εκδηλωθεί με συμπτώματα και πριν γίνει αντιληπτός από την απλή κλινική εξέταση.
Και αυτές οι ενέργειες είναι:
1) η αυτοεξέταση,
2) η κλινική εξέταση, η ψηλάφηση δηλαδή από τον γιατρό
και
3) η προληπτική μαστογραφία. Με την κατάλληλη εφαρμογή των τριών αυτών μεθόδων είναι δυνατή η μείωση των θανάτων από καρκίνο του μαστού, μέχρι και 30%.
Η Αμερικανική εταιρεία κατά του καρκίνου American Cancer Society, μαζί με άλλους οργανισμούς υγείας των Η.Π.Α., μετά από μελέτες και στατιστικές έχουν βρει ότι ο προληπτικός έλεγχος της γυναίκας για τον μαστό πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένο τρόπο.
Α) Κάθε γυναίκα άνω των 20 ετών πρέπει κάθε μήνα να εφαρμόζει την αυτοεξέταση.
Β) Κάθε γυναίκα άνω των 20 ετών θα πρέπει κάθε 3 χρόνια τουλάχιστον να επισκέπτεται τον γιατρό της για μία κλινική εξέταση, δηλαδή για μία ψηλάφηση των μαστών.
Γ) Κάθε γυναίκα άνω των 40 ετών θα πρέπει να επισκέπτεται τον γιατρό της για ψηλάφηση κάθε χρόνο.
Δ) Κάθε γυναίκα άνω των 40 ετών θα πρέπει να κάνει μία φορά το χρόνο προληπτική μαστογραφία.
(Προτείνεται επίσης η πρώτη μαστογραφία να γίνεται στα 35 σαν βασική).
Σήμερα η μεγάλη πρόκληση της έγκαιρης διάγνωσης είναι η μη ψηλαφητές αλλοιώσεις του μαστού, δηλ. μαστογραφικά ευρήματα ( μικροαποτιτανώσεις, ασαφείς σκιάσεις, απεικονιστικές ασυμμετρίες) που μπορεί να μην συνοδεύονται από κλινικά συμπτώματα, αλλά υποκρύπτουν αρχόμενο καρκίνο του μαστού ή προκαρκινικές αλλοιώσεις.Ακόμα όμως και δεν απεικονιστούν οι προκαρκινικές καταστάσεις αλλά προλάβουμε τον καρκίνο του μαστού, σε μέγεθος έως 2 εκατοστά και είναι περιορισμένος μέσα στον μαστό έχουμε τις περισσότερες πιθανότητες να τον θεραπεύσουμε. Οι σημαντικότερη λοιπόν εργαστηριακή εξέταση μετά τα 40 είναι η μαστογραφία.
Η μαστογραφία είναι μια εξέταση, η οποία εφαρμόζεται για περισσότερο από 70 χρόνια, όμως η σύγχρονη μαστογραφία εμφανίστηκε από το 1969, και όταν λέμε σύγχρονη μαστογραφία, εννοούμε την μαστογραφία χαμηλής δόσεως. Τα τελευταία χρόνια με τις ραγδαίες εξελίξεις στην πληροφορική και τα computers γίνεται η ΨΗΦΙΑΚΗ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ η οποία είναι ευκρινέστερη, ασφαλέστερη και ταχύτερη. Πρωτοεμφανίστηκε το 2000 και τα τελευταία χρόνια θεωρείται ότι κάθε νέος μαστογράφος επιβάλλεται να είναι ψηφιακός. Να σημειωθεί ότι κατά την μετάβαση από την κλασσική στην ψηφιακή μαστογραφία υπήρξε η μέθοδος της ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ με την οποία η κλασσική μαστογραφία με τούς παλαιούς μαστογράφους μετατρεπόταν σε ψηφιακή μορφή. Αυτή η τεχνολογία δεν κατάφερε να βελτιώσει την διάγνωση και γι αυτό στις περισσότερες χώρες του δυτικού κόσμου δεν είναι αποδεκτή γιατί μερικές φορές είναι ανεπαρκής σε σύγκριση ακόμα και με την κλασσική.
Η μαστογραφία με τον ψηφιακό μαστογράφο γίνεται με τον ίδιο τρόπο όπως η κλασσική με την διαφορά ότι η εικόνα εμφανίζεται άμεσα σε οθόνη υπολογιστή γινεται επεξεργασία για τέλεια εικόνα και μετά τυπώνεται.
Η προληπτική μαστογραφία καλό είναι να πραγματοποιείται στις αρχές του κύκλου, γιατί τότε ο μαστός είναι πιο μαλακός και λιγότερο ευαίσθητος. Δεν χρειάζεται καμιά ιδιαίτερη προετοιμασία. Καλό είναι να προσκομίζονται οι προηγούμενες μαστογραφίες για σύγκριση με την καινούργια.
Τελικά η διαδικασία της προληπτικής μαστογραφίας διαρκεί περίπου 15 λεπτά. Τις εικόνες της μαστογραφίας θα πρέπει να τα δει ο ακτινολόγος γιατρός και μερικές φορές μπορεί να χρειαστεί κάποια συμπληρωματική λήψη ή κάποια συμπληρωματική εξέταση, όπως το υπερηχογράφημα.
Ένας από τους κυριότερους φόβους των γυναικών είναι ο κίνδυνος από την ακτινοβολία.
Τα σύγχρονα ψηφιακά μηχανήματα ακτινοβολούν τους μαστούς με 0,4-0,8 Rads, (το Rad είναι μονάδα μέτρησης ακτινοβολίας). Για να καταλάβουμε καλύτερα το μέγεθος της ακτινοβόλησης από μία μαστογραφία να πούμε ότι την ίδια δόση ακτινοβολίας παίρνει κάποιος ο οποίος ταξιδεύει ένα 5ωρο αεροπορικό ταξίδι, ενώ η επιβάρυνση της υγείας από μια μαστογραφία αντιστοιχεί με την επιβάρυνση της υγείας που υφίσταται κάποιος όταν καπνίσει τρία τσιγάρα.
1 στις 10 γυναίκες που θα κάνουν προληπτική μαστογραφία θα χρειαστεί να κάνουν συμπληρωματικές εξετάσεις. Δηλαδή θα χρειαστεί πιθανώς να κάνουν υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία, για να διευκρινιστούν κάποια αμφίβολα ευρήματα στην μαστογραφία. Και απ΄ αυτές τις γυναίκες, οι περισσότερες τελικά θα φύγουν με την απάντηση ότι ο μαστός τους είναι φυσιολογικός.
1 στις 100 γυναίκες που θα κάνουν προληπτική μαστογραφία θα χρειαστεί να κάνει βιοψία. Δηλαδή θα βρεθεί κάτι στην μαστογραφία, το οποίο θα πρέπει να εξεταστεί στο μικροσκόπιο για να διαπιστωθεί εάν υπάρχει μέσα σ΄ αυτό καρκίνος. Και σ΄ αυτήν την διαδικασία το 80% των περιπτώσεων θα φύγουν με την απάντηση ότι όλα είναι καλά, και μόνο ένα 20% θα διαγνωστεί καρκίνος.
Τελικά λίγες προληπτικές μαστογραφίες στις 1.000 καταλήγουν στην διάγνωση του καρκίνου αλλά είναι ικανές να σώσουν ζωές.
Πολλές φορές δημιουργούνται προβλήματα και ερωτηματικά για το κατά πόσο στην μαστογραφία «φαίνονται» όπως λέγεται απλά όλες οι περιπτώσεις καρκίνου του μαστού. Μέχρι τώρα η μαστογραφία είναι η καλύτερη εξέταση για την διάγνωση του καρκίνου του μαστού, όμως δεν είναι η τέλεια. Έτσι στις μαστογραφίες έχουμε ψευδώς θετικά αποτελέσματα, δηλαδή έχουμε εύρημα στην μαστογραφία, το οποίο τελικά μετά από τον συμπληρωματικό έλεγχο, ο οποίος θα γίνει διαπιστώνεται ότι επρόκειτο για κάτι το φυσιολογικό. Περίπου στις 4 από τις 100 προληπτικές μαστογραφίες προκύπτει αυτό το πρόβλημα. Προκαλεί μερικές φορές κάποια ταλαιπωρία στην εξεταζόμενη, όμως είναι ο μόνος τρόπος να εξασφαλιστούμε, όταν έχουμε αμφίβολα ευρήματα στην μαστογραφία. Εκτός από τα ψευδώς θετικά τα οποία τελικά οδηγούν σε ένα σαφές και σίγουρο αποτέλεσμα, τα μεγαλύτερα προβλήματα μπορούν να δημιουργηθούν, από τα ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Στα ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα έχουμε μαστογραφία, χωρίς ευρήματα, ενώ αργότερα αποδεικνύεται ότι υπάρχει καρκίνος. Και εδώ 4 στις 100 μαστογραφίες παρουσιάζουν αυτό το πρόβλημα. Τα ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα είναι ένας ακόμη λόγος, ο οποίος μας επιβάλλει να κάνουμε την προληπτική μαστογραφία κάθε χρόνο και να την συνδυάζουμε με την αυτοεξέταση και την ψηλάφηση από τον γιατρό, γιατί κάτι που δεν θα φανεί στην μαστογραφία μπορεί να το ψηλαφίσει η ίδια η γυναίκα όταν εξετάζει τον μαστό της κάθε μήνα ή ο γιατρός της που θα την εξετάσει κάθε χρόνο, ή τέλος να φανεί στην επόμενη ετήσια μαστογραφία, οπότε κατά πάσα πιθανότητα και πάλι θα βρίσκεται σε στάδιο καλά θεραπεύσιμο. Τελειώνοντας να ξαναθυμηθούμε τον λόγο για τον οποίο γράφτηκε αυτό το κείμενο. Είναι γιατί ο καρκίνος του μαστού είναι ο πλέον συχνός καρκίνος στις γυναίκες γιατί 1/8 γυναίκες θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. 211.000 περίπου γυναίκες και 1300 άντρες προσβάλλονται από καρκίνο του μαστού στην Aμερική και τέλος 43.000 γυναίκες και 400 περίπου άντρες πεθαίνουν κάθε χρόνο από καρκίνο του μαστού, στις Η.Π.Α
Η αυτοεξέταση, η εξέταση από τον γιατρό και η προληπτική μαστογραφία θα μπορούσαμε να πούμε ότι συνολικά ξοδεύουν περίπου 45 λεπτά ανά έτος για κάθε γυναίκα, αλλά μπορεί να σώσουν την ζωή της και τελικά πρέπει να θυμόμαστε όλοι ότι το πιο πιθανό αποτέλεσμα της προληπτικής μαστογραφίας είναι το φυσιολογικό. Κάνοντας δηλαδή τον προληπτικό έλεγχο του μαστού το πιθανότερο είναι ότι θα γυρίσουμε στο σπίτι μας με την σιγουριά ότι είμαστε υγιείς.
